محمد الريشهري

277

علم و حكمت در قرآن و حديث ( فارسى )

براى زدودن اين حجابها بايد از داروى بلا بهره گرفت . اين دارو از داروى موعظه قويتر است . زدودن زنگارهاى دل با موعظه همانند پاكسازى آينه با آب است ، وزدودن زنگارهاى دل با بلا ، صيقل دادن شمشير با آتش است . زنگارهاى بسيار را جز با آتش نمى توان زدود . از اين رو قرآن در باره فلسفه بلا و مصيبتهاى زندگى مى فرمايد : « وَ لَنُذِيقَنَّهُمْ مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى دُونَ الْعَذابِ الْأَكْبَرِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ؛ « 1 » وقطعا غير از آن عذاب بزرگتر ، از عذاب اين دنيا [ نيز ] به آنان مى چشانيم ، باشد كه بازگردند » . اينجاست كه امام على عليه السلام مى فرمايد : « هرگاه ديدى كه خداى سبحان پى در پى بلا بر تو مى فرستد ، پس [ بدان ] كه مى خواهد بيدارت كند » « 2 » . ج : حجابهاى ضخيم غير قابل زوال اگر زنگارهاى موانع شناخت بقدرى متراكم شود كه جوهر آينه دل فاسد گردد ، آتش بلا نيز از صيقل دادن جوهر جان ناتوان مى ماند . در اين صورت بيمار غير قابل علاج مى گردد ؛ همچنانكه حضرت على عليه السلام مى فرمايد : « هركس كه خداوند با بلا و تجربه ها به وى سود نرساند ، از هيچ پندى سود نمى برد » « 3 » ، « چگونه كسى كه فرياد را نشنيده ، صداى آهسته را بشنود ؟ » « 4 » علامت بيمارى غير قابل علاج معرفت اين است كه بيمار به تعصب شديد در عقايد باطل خود گرفتار مىشود و به هيچ وجه حاضر نيست حق را بپذيرد . قرآن حال آنان را چنين توصيف مىكند : « وَ أَضَلَّهُ اللَّهُ عَلى عِلْمٍ ؛ « 5 » خدا با وجود علم او را بيراه گذارد » . نه موعظه و نه تازيانه بلا ، اين گونه زنگارهاى انديشه وحجابهاى قلب اين بيماران

--> ( 1 ) سجدة : 21 . ( 2 ) غررالحكم : 4046 . ( 3 ) نهج البلاغة : خطبه 176 . ( 4 ) نهج البلاغة : خطبه 4 ، إرشاد : 1 / 253 . ( 5 ) جاثيه : 23 .